vzw Schutterij Sint-Anna

Achel

ma di wo do vr za zo
1
2
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Lokaal De Kluiswacht
Klein Eind 17
3930 Hamont-Achel

 

Persartikel schutterij oprichting 7 april 2003

Persartikel schutterij oprichting 7 april 2003 HBVL

 

Ref: Het Belang van Limburg

Schutterijen van Achel

Uit De Limburgse Schutterijen - Adriaan Claassen
 

Een Sint-Anna altaar in de Achelse kerk

img013Pater Dominicus publiceerde in 1963 zijn brochure over De lagere geestelijkheid van Achel tijdens het Ancien Régime. Hierbij voegde hij een bijlage met de tekening van de vier zogenaamde lage altaren van de kerk van Achel in de 17de eeuw.

Maar in diezelfde brochure schreef de auteur dat in 1556 dat de naam van Sint-Anna ook toegevoegd werd aan het altaar van Catharina en Barbara.[i] In vele kerken worden Catharina en Barbara van oudsher samen vereerd. Vanaf de Vlaamse Primitieven zijn er tientallen schilderijen die beide heilige vrouwen samen afbeelden.[ii] Het zijaltaar in de rechter beuk van de Achelse kerk was dus rond die tijd toegewijd aan drie heilige vrouwen. Anna, de moeder van Maria, heeft eigenlijk niets te maken met Catharina en Barbara. De meeste heren van Grevenbroek waren het klooster van Catharinadal genegen en voorzagen wellicht het Catharina-altaar van een beneficium. De heren steunden waarschijnlijk tevens het beneficium van het Sint-Anna-altaar omwille van de diensten die de schutterij Sint-Anna bood aan Grevenbroek.

 

Een mogelijke denkpiste…JH 14 binnenkant kerk

Het beneficium van Sint-Anna was niet zo goot: “Het altaar was gewijd, maar niet gedoteerd. Toch waren er inkomsten aan verbonden…”, zo schrijft pastoor Corstjens.[iii] Het bescheiden beneficium was dus al in 1556 overgeheveld naar het rechter zijaltaar. Als mogelijke denkpiste mogen we veronderstellen dat het Anna-altaar op dezelfde plaats als voorheen bleef staan tot het altaar bijna 140 jaar later in 1694 voorgoed verwijderd werd. Ondertussen was het beneficium pro forma overgeheveld naar het rechter zijaltaar. 

Verdere studie zal misschien nog bijkomende informatie vinden. Misschien had de schutterij Sint-Anna liever dat haar eigen altaar bleef staan waar het stond. De schutters wilden tijdens bepaalde vieringen samenzitten (of samen staan), zoals de mannen van de Bond van het H. Hart ook samenzaten bij de maandelijkse viering van de bondsleden. De linker middenbeuk was daarvoor heel geschikt.

Over de plaats van de eventuele beelden hebben we geen informatie. Zouden de beelden van Catharina en Anna, samen met Antonius abt, verdwenen zijn bij de “droevige opruiming” van 1866 toen meerdere heiligennissen werden toegemetst?[iv] Het prachtige beeld van Barbara is gelukkig bewaard.

 

Tekst: Erepastoor-deken, Jan Kwanten (†29-11-2015), pastoor te Achel-Centrum van 1976 tot 1980

 

[i] Idem, p. 173.

[ii] Feesten van het kerkelijk jaar, Kan. V. Vande Velde, Steenbrugge, p. 93.

[iii] M. Bussels, a.w. 1939,  p. 171.

[iv] Idem, 1939,  p. 295.

 

Geschiedenis Schutterij Sint-Anna

Een korte geschiedenis
Image21In de archieven van het oude land van Grevenbroek bleef weinig bewaard over de schutterijen die zowel in Hamont, Achel als Sint-Huibrechts-Lille actief waren. De heerlijkheid Grevenbroek bestond vroeger uit de gemeenten Hamont, Achel en Sint-Huibrechts-Lille. Binnen het oude land van Grevenbroek hebben zeker zeven schutterijen bestaan. De archieven maakten duidelijk dat er in Achel twee schutterijen waren, in Hamont zelfs drie. Achel en Hamont hadden allebei een Sint-Annagilde. Van de Achelse schutterij Sint-Anna bleef het koningszilver bewaard. Een van de schildjes draagt het jaartal 1646.
Van het koningszilver van de tweede Achelse schutterij Monulfus en Gondulfus bestaan twee versies, het originele en een replica. Dit kostbare erfgoed wordt bewaard in het Grevenbroekmuseum van Hamont-Achel. Een oud vaandel van schutterij Monulfus en Gondulfus wordt bewaard bij de Achelse heemkundekring. 
In Achel stond de schietboom in het gehucht het Ven, op de huidige rotonde in de Schutterijstraat. In de schepenboeken vond men een vermelding terug van 10 juli 1595. Toponiemen als het ‘Schuttersveld’ en “Aen den schutboom’ herinneren aan het schutterijverleden in Achel. Omstreeks 1900 verzwakten de activiteiten van de Achelse schutterijen. Enkel bij bijzondere gelegenheden kwam de schutterij nog eens op het voorplan.

Een nieuwe schutterij in Hamont-Achel
In 2002 broeide in Achel de idee om een der oudste doch “slapende” verenigingen, namelijk de schutterij, terug tot leven te roepen. Het was Bert Jansen, beroepshalve producent van kogelvangers voor schutterijen en gilden – zijn bedrijf is gevestigd op het industrieterrein Oude Pastorijstraat, kadastraal genoemd “Aen de schutboom” – die de wagen aan het rollen bracht. Samen met buurtbewoner René Winters werd een werkgroep ad hoc opgericht om te onderzoeken of er mogelijkheden waren om een nieuwe schutterij op te richten.
Op woensdag 17 oktober 2003 werd in parochiaal centrum Michielshof het eerste bestuur samengesteld van de nieuwe schutterij Sint-Anna Achel. Voor de functiebenaming van de bestuurders greep men terug naar de oude benamingen van de vroegere Achelse schutterijen zoals kapitein (voorzitter), regerend deken (ondervoorzitter), deken-schrijver (secretaris), deken-schatbewaarder (penningmeester) en deken (bestuurslid). De heropgerichte schutterij zoekt haar weg in de schutterijwereld.
Het Beukennootje (deel van de oude quarantainestallingen) in Achel-Statie werd de eerste locatie. Voornaamste activiteit was het luchtbuksschieten op vrijdagavond. Tijdens de zomermaanden trokken de gildebroeders naar bevriende schutterijen om met de zware buks te schieten of om aan enkele wedstrijden deel te nemen. De schutterij kreeg op 8 december 2006 een zware opdoffer te verwerken toen hevige windstoten ervoor zorgden dat twee zware loofbomen pal op het dak van het Beukennootje vielen. Van de ene minuut op de andere had de schutterij geen onderdak meer. Van de nood werd een deugd gemaakt. Op 29 december 2006 mocht de schutterij een leegstaand café in Hamont tijdelijk in gebruik nemen. De volgende locatie was het administratieve gedeelte van een bedrijfspand in Hamont.
De schuttegebouwschutterijDe Kluiswachtrij draagt een ‘Belgisch’ uniform met zwart-gele jas, rode broek en zwarte hoed met witte veer. Tijdens de jaarlijkse Antoniusprocessie in juni mag de schutterij telkens op veel bijval rekenen. Schutterij Sint-Anna Achel is een vzw die aangesloten is bij de Federatie van Vlaamse Historische Schuttersgilden en bij de bond DLS of de Lommelse SchuttersGilden, samen met de Sint-Jozefgilde, Koninklijke gilde Sint-Ambrosius en koninklijke gilde Sint-Sebastiaan.

De nieuwbouw
Na goedkeuring van de bouwvergunning, milieuvergunning (klasse I) en wapenvergunning voor de zware buks (kal. 12) en 22LR-geweer, begonnen bestuur en leden aan de nieuwbouw. Op 8 augustus 2012 werden vier schietmasten geplaatst. Door de kogelvangers komt er geen lood van de kogels meer in het milieu terecht. Na een lange en koude winter en een nat voorjaar werden de eerste stenen gemetseld op maandag 15 april 2013. De afmetingen van de nieuwbouw zijn 22 x 11 meter. De oppervlakte van de kantine – met zadeldak – bedraagt 145 m². In de kantine is een schietstand opgesteld met vier schietstanden voor het luchtbuksschieten. In het gedeelte met het plat dak bevindt zich de inkomhal, sanitaire ruimten, kleedkamer, keuken en berging. De nieuwbouw beantwoordt volledig aan de strenge EPB-normen (‘EnergiePrestatie en Binnenklimaat). Het gebouw werd plechtig geopend op 17 september 2016.

Schutterij Sint-Anna Achel is een vzw die aangesloten is bij de Federatie van Vlaamse Historische Schuttersgilden en bij de bond DLS of De Lommelse Schuttersgilden, samen met de Sint-Jozefsgilde, Koninklijke gilde Sint-Ambrosius en koninklijke gilde Sint-Sebastiaan.

Tekst: René Winters en Guido Tijskens

 

 

 

Nieuw reglement voor de Achelse schutterijen in 1819

Tijdens de Franse revolutie werden de schutterijen in principe afgeschaft, voornamelijk omdat zij een eerder religieuze groepering waren. Maar vele schutterijen bleven bestaan, zij het met een heel beperkte werking. Tijdens het Nederlands bewind (1814-1830) werden schutterijen weer erkend maar strenger gereglementeerd.

In de séance van 14 juli 1819 legde de gemeente Achel, in opdracht van de provinciale overheid, nieuwe regels op over wapenbezit en het gebruik van wapens. De twee schutterijen, Sint-Monulfus- en Gondulfus en Sint-Anna waren in die tijd nog actief. Zij luisterden processies op, waren aanwezig tijdens de kermisdagen en lieten zich opmerken bij bijzondere gebeurtenissen in het dorp.

Het gemeente bestuur van Achel gezien hebbende het besluit van zijn Excellentie den gouverneur der provincie Limburg dato 9 september 1816 welk permitteert aan de inwoonders op gestelde tijden van het jaar naar den vogel te schieten en dat de dagen waar op zulks zal plaats hebben door het gemeente bestuur moet bepaald worden.

In aanmerking nemende dat bij gemeld besluit g’ordonneert word dat de geweren moeten ongeladen onder de schutters boom gebragt worden en voor het vertrek van die plaats weder behoorlijk ontladen moeten zijn.
In aanmerking nemende het misbruik het welk plaats heeft bij de schutterijen door het zwaar laden der geweren en het afschieten der zelve, zoo in als buiten hunne trekking, heeft het gemeente bestuur om zulkx te voorkomen en de ongelukken van brand en andere die over twee jaren te Exel en in het loopende jaar te Echt aan de Maas zijn ontstaan door het schieten.

Goedgevonden en verstaan

Art.1.

Het zal aan de inwoonders van Achel geoorloft zijn den vogel te schieten op de dagen van Monulphus en Gondulphus patroonen dezer gemeente als mede op den dag van S. Anna 26 dezer maand, mits zig gedragende aan den inhoud van het bovengemeld besluit van zijne Excellentie den Gouverneur.

Art.2.

Het word aan de leden der schutterijen en op de verantwoordelijkheid van hunne opperhoofden verboden van in hunne trekking bij het schieten van den vogel in de processien, kermis en andere dagen , geweren, pistolen of andere instrumenten af te schieten of te lossen en van met de zelve geladen te verschijnen.

Art.3.

Het word insgelijkx aan een igelijk verboden van met of op de bruiloften te schieten of ter welke gelegentheid van vreugde bedrijven het zoude mogen wezen zonder autorisatie van het gemeente bestuur.

Art.4.

Alle overtredingen desaangaande zullen gestraft worden volgens de wet en met confiscatie der wapens daar en boven.

Aldus g’arresteert in onze vergadering te Achel den 14 juli 1819

Het gemeentebestuur van Achel

(getekend: Koeckhofs, schout; Houtain, schepen en Heynen, secretaris)

Bron: Rijksarchief Hasselt, Gemeente Achel, nr. 8 - Samenstelling: Luk Van de Sijpe, Hamont-Achel  Publicatie in Grevenbroeker Echo’s, nummer 4, 2016